Το ανθρώπινο μάτι, είναι ένα πολύπλοκο όργανο, το οποίο μας επιτρέπει να βλέπουμε σε διάφορες συνθήκες. Ανάλογα με τον φωτισμό, τις καιρικές συνθήκες, αν είναι ημέρα ή νύχτα, όλος ο μηχανισμός του ματιού, από τα βλέφαρα, ως το εσωτερικό του ματιού, προσαρμόζετε ανάλογα, ώστε να μας αποδώσει την μέγιστη δυνατή όραση, εν συναρτήσει πάντα με την ασφάλεια του ματιού.

Την νύχτα, όπου το φως είναι ελάχιστο και οι μοναδικές πηγές φωτός είναι το Φεγγάρι και τα αστέρια, το μάτι μας προσαρμόζετε ανάλογα, ώστε να μπορεί να αξιοποιήσει αυτό το ελάχιστο φως και να βλέπουμε, όσο το δυνατόν γίνεται. Αυτή είναι η νυχτερινή μας όραση. Θα πρέπει να καταλάβουμε πως για να προσαρμοστεί το μάτι, στο σκοτάδι και να εφαρμόσει την “νυχτερινή όραση”, χρειάζεται χρόνος περίπου 15 με 30 λεπτά. Αν δηλαδή κλείσετε τα φώτα στο σπίτι, μέχρι να συνηθίσει το μάτι και να έχει την μέγιστη απόδοση στο σκοτάδι, θα περάσουν μέχρι και 30 λεπτά. Αν ανοίξετε απότομα το φως και το ξανακλείσετε, αυτόματα χάνουμε την “νυχτερινή όραση” και πρέπει να περάσουν άλλα 30 λεπτά, μέχρι να ξεσυνηθίσει το μάτι μας. Ακόμα και ελάχιστο φως, από μια λάμπα μακριά, αν την κοιτάξουμε, θα μας κάνει να χάσουμε την νυχτερινή μας όραση.

Πως λειτουργεί η νυχτερινή όραση;
Στο πίσω μέρος του ματιού, υπάρχουν ορισμένοι φώτο-υποδοχείς, τα ραβδία και τα κονία. Τα κονία, είναι υπεύθυνα για την κανονική όραση την ημέρα, επίσης ανιχνεύουν το μήκος κύματος (χρώμα) και την ένταση (φωτεινότητα) του φωτός. Τα ραβδία είναι αυτά, που ευθύνονται για την νυχτερινή μας όραση. Τα ραβδία δεν ανιχνεύουν το μήκος κύματος του φωτός, συνεπώς δεν “βλέπουν” χρώμα, αλλά είναι πολύ ευαίσθητα στην ένταση του φωτός. Έτσι, μεταφέρουν στον εγκέφαλο, μόνο αποχρώσεις του γκρι και λειτουργούν σε πολύ χαμηλό φως, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα σε ένα φως στα 500nm (κυανό), ενώ είναι σχεδόν “τυφλά” σε ένα φως στα 620nm (κόκκινο).

Όταν βλέπουμε έγχρωμες εικόνες του κόσμου γύρω μας, τότε το μάτι χρησιμοποιεί τα κονία, ενώ αν βλέπουμε μόνο γκρίζες αποχρώσεις (όπως το βράδυ), τότε χρησιμοποιεί τα ραβδία. Λόγω της μεγάλης ευαισθησίας των ραβδίων στο φως, όταν το μάτι δει και το παραμικρό φως, αμέσως “μεταφέρει” την όραση στα κονία, ενώ τα ραβδία για να λειτουργήσουν στο 100% των δυνατοτήτων τους, χρειάζονται χρόνο (15-30 λεπτά).

Είναι όμως σημαντικό να διατηρήσουμε την νυχτερινή μας όραση; Εξαρτάται, τι θέλουμε να κάνουμε. Αν κυνηγούσαμε το βράδυ, όπως έκαναν τα παλιά χρόνια, γιατί πλέον είναι παράνομο, θα ήταν πολύ σημαντικό να μπορούμε να κινηθούμε στο δάσος, μόνο με την νυχτερινή μας όραση, ώστε να μην τρομάζουν τα θηράματα, από οποιοδήποτε τεχνητό φως. Γενικά η νυχτερινή όραση, μας βοηθά στο να περνάμε “απαρατήρητοι” το βράδυ, χωρίς την ανάγκη του να ανάβουμε κάποιο φακό, είτε κάνουμε camping, είτε νυχτερινή πεζοπορία.

Σίγουρα όμως, όσο και να μας βοηθάνε τα ραβδία στην νυχτερινή μας όραση, υπάρχουν καταστάσεις που χρειαζόμαστε περισσότερο φως, ειδικά αν περπατάμε στην Φύση. Υπάρχει όμως τρόπος να βλέπουμε πιο καλά στο σκοτάδι, χωρίς να χάσουμε την νυχτερινή μας όραση; Προηγουμένως, είπαμε πως τα ραβδία είναι τυφλά στο κόκκινο φως. Αυτό σημαίνει πως ένα κόκκινο φως (όχι όμως πολύ μεγάλης φωτεινότητας), δεν θα κάνει “reset” στο μάτι μας και θα του επιτρέψει να παραμείνει σε λειτουργία νυχτερινής όρασης. Μπορεί να το έχετε δει σε στρατιωτικές ταινίες του κινηματογράφου, όπου πχ σε υποβρύχια ανάβουν κόκκινα φώτα. Η λογική είναι ότι αν γίνει κάτι και κλείσουν τελείως τα φώτα, δεν θα χρειαστεί να περάσουν 30 λεπτά, μέχρι να συνηθίσει το μάτι στο σκοτάδι, αλλά θα είναι ήδη σε κατάσταση νυχτερινή όρασης και η απόδοση του ματιού, θα είναι 100%.

Στο εμπόριο, μπορούμε να βρούμε φακούς που εκπέμπουν κόκκινο φως, αλλά μάλλον είναι κάπως εξειδικευμένοι και απευθύνονται σε συγκεκριμένους καταναλωτές. Ο πιο εύκολος τρόπος, είναι να εφαρμόσουμε ένα κόκκινο φίλτρο στον φακό μας. Ένα απλό καπάκι από πλαστικό μπουκάλι νερού/αναψυκτικού, μία κόκκινη ζελατίνη από περιτύλιγμα δώρων ή λίγο σελοτέϊπ που θα το βάψουμε εξωτερικά με κόκκινο μαρκαδόρο. Σε κάποια μαγαζιά, μπορεί να βρείτε ακόμα ένα φακό, που είναι σε σχήμα Γ συνήθως σε “στρατιωτικά” χρώματα, που στο πίσω μέρος του, έχει ένα καπάκι το οποίο αφαιρείτε και εκεί μέσα, περιέχει φίλτρα σε 3 χρώματα (κόκκινο, πράσινο, μπλε). Έτσι με ένα φακό που εκπέμπει κόκκινο φως, μπορούμε να τον ανάβουμε και να τον σβήνουμε όποτε θέλουμε, χωρίς να επηρεάζει την νυχτερινή μας όραση. Θα πρέπει μόνο να προσέξουμε, ακόμα και με κόκκινο φως, η ένταση του φωτός να μην είναι υπερβολικά μεγάλη, καθώς τα ραβδία είναι ευαίσθητα στην ένταση του φωτός. Αν το παρακάνουμε (πάντα με κόκκινο φως), θα διαπιστώσουμε πως βλέπουμε “είδωλα”, όπως όταν μετά από κανονικό φως μεταβούμε στο σκοτάδι. Έτσι θα χρειαστεί χρόνος, μέχρι τα ραβδία, να προσαρμοστούν και πάλι.

Αν για παράδειγμα κάνουμε νυχτερινή πεζοπορία και θέλουμε να ρίξουμε μια ματιά στο χάρτη ή να δούμε καλύτερα σε κάποιο σημείο, χρησιμοποιούμε ένα φακό με κόκκινο φως. Όταν κλείσουμε το φακό, η νυχτερινή μας όραση, θα είναι αμετάβλητη και θα μπορούμε να συνεχίσουμε την πορεία μας ή να κοιτάξουμε τα αστέρια στον ουρανό (πχ για προσανατολισμό), με την όραση μας να είναι στο 100% της νυχτερινής όρασης.

Advertisements