Κάποτε οι κότες ήταν ελεύθερα πουλιά που πετούσαν και τρέφονταν μόνες τους. Κάποια στιγμή στην ιστορία, ο άνθρωπος κατάφερε αρχικά να τις εξημερώσει προς όφελος του. Όμως αυτή η σχέση προχώρησε παραπέρα και ο άνθρωπος όχι απλά εξημέρωσε αυτά τα άγρια πουλιά, αλλά άρχισε να τα αναπαράγει με συγκεκριμένο τρόπο, ώστε να πετύχει καλύτερα αποτελέσματα στην παραγωγή αυγών ή κρέατος, ανάλογα με το τι προτιμά. Από την άλλη, οι κότες “επωφελήθηκαν” από αυτή τη σχέση και έχασαν το άγριο ένστικτο τους. Αντί να κυνηγούν και να ψάχνουν για τροφή, προτίμησαν να βρίσκουν έτοιμη τροφή από τους ανθρώπους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, όχι μόνο να χάσουν την ελευθερία τους, αλλά και να αλλάξουν ορισμένα σωματικά χαρακτηριστικά τους, όπως το βάρος και η ανικανότητα πλέον να πετάνε ή και να αναπαράγονται με φυσικό τρόπο.

Δεν πρόκειται απλά για εξημέρωση. Στην εξημέρωση, το ζώο δεν χάνει το άγριο ένστικτο του και μπορεί να επιστρέψει στην Φύση. Στην Οικιοποίηση / Δομεστικοποίηση* (domestication), το ζώο περνά από μια πολύχρονη διαδικασία, που μπορεί (και συνήθως το κάνει) να επιφέρει αλλαγές στον σωματότυπο του ζώου ή ακόμα και γεννητικές αλλαγές, όπως στο παράδειγμα με τις κότες παραπάνω. Το ίδιο και οι σκύλοι. Έχουν σαφείς και εμφανείς διαφορές με τους λύκους, από όπου προήλθαν. Συνεπώς η Δομεστικοποίηση, είναι μια διαδικασία που αφήνει εμφανή σημάδια. Το κυριότερο όμως, δεν είναι οι εμφανείς αλλαγές στο σώμα του ζώου ή στην καθημερινή του συμπεριφορά, αλλά το ότι εξαλείφει την θέληση του ζώου, να αποκτήσει ξανά την “ελευθερία” του.

Μια κότα που ανατρέφεται σε ένα κοτέτσι, ακόμα και αν την αφήσετε ελεύθερη, δεν πρόκειται να πάει πολύ μακριά. Θα επιστρέψει και πάλι πίσω ή στην χειρότερη περίπτωση, να βρει νέο “σπίτι” σε ένα άλλο κοτέτσι κάποιου άλλου ανθρώπου, όπως και ένα σκυλί. Κανένα ζώο που έχει περάσει από αυτή την διαδικασία, δεν θέλει, ούτε έχει την συναίσθηση να γυρίσει πίσω στο δάσος. Επιπλέον, μπαίνει σε μια διαδικασία, στην οποία προσπαθεί να ευχαριστήσει το αφεντικό του, ώστε ως αντάλλαγμα να πάρει τροφή ή έστω ένα χάδι. Ακόμα και αν το αφεντικό του, του υποδείξει κάτι που για εμάς τους ανθρώπους είναι λάθος, το ζώο θα το κάνει, μόνο και μόνο για να ευχαριστήσει το αφεντικό του. Έχει μάθει ότι έτσι θα επιβραβεύεται, ενώ αν δεν υπακούσει θα τιμωρηθεί ή δεν θα επιβραβευθεί.

Μπορεί να μας φαίνεται απόλυτα λογικό, καθώς τι θα κάναμε χωρίς πχ τις κότες, τα πρόβατα, τις αγελάδες, τους σκύλους και τα υπόλοιπα ζώα που έχουμε στην ουσία “υποδουλώσει”. Άλλωστε είμαστε το “ανώτερο” είδος και έχουμε αυτό το “δικαίωμα”… ? Αν όμως αντιστρέψουμε λίγο τους όρους και βάλουμε τον άνθρωπο πιο χαμηλά, από κάποιο άλλο είδος… τότε αν το σκεφτούμε.. θα μας άρεσε; Να μετατραπούμε σε ένα ας πούμε υπό-είδος, το οποίο δεν θα ξέρει ποια είναι η “ελευθερία” του και σαν αυτοσκοπό θα έχει να ικανοποιεί το “αφεντικό” του, ώστε να πάρει την επιβράβευση που του και να μην τιμωρηθεί; Μάλλον δεν ακούγεται και τόσο καλά, έτσι; Πόσο μάλλον αν κάτσουμε και το σκεφτούμε καλύτερα και δούμε, ότι είδη έχουμε μπει σε αυτή την διαδικασία και πιθανότατα έχουμε δομεστικοποιηθεί πλήρως. Όχι;…

Από την ημέρα που γεννιέται ένα παιδί, σε αυτή την κοινωνία, αμέσως αρχίζουμε και του “μαθαίνουμε” (μάλλον επιβάλουμε), τι είναι κακό και τι όχι. Οι κακές πράξεις τιμωρούνται, ενώ οι καλές επιβραβεύονται. Αν ένα παιδί κάνει ότι του λένε οι γονείς του, τότε αυτοί του αγοράζουν ότι θέλει, ενώ αν δεν υπακούει, τότε μπαίνει τιμωρία. Έτσι το παιδί, θέλοντας και μη, μπαίνει σε μια διαδικασία “υπακοής” προς τους γονείς του, ώστε να τους ευχαριστήσει και με την σειρά του, να απολαύσει τα οφέλη αυτής της σχέσης.Το παιδί μέχρι να γίνει οικονομικά ανεξάρτητο, αναγκάζεται να υπακούει, αφού δεν έχει άλλο τρόπο ώστε να αποκτήσει κάτι που ίσως θέλει ή να κάνει κάτι που του αρέσει. Άρα το πιο πιθανό είναι ότι, το παιδί δεν αναπτύσσει έναν δικό του χαρακτήρα, αλλά έναν χαρακτήρα που αρέσει στους άλλους και με τα δικά τους κοινωνικά πρότυπα είναι αποδεκτός. Δεν σας μοιάζει αυτό για την διαδικασία Δομεστικοποίησης;

Ας δούμε ένα άλλο παράδειγμα. Την “σχέση” μας που έχουμε απέναντι στο Κράτος. Το κράτος επιβάλει κάποιους νόμους, επιβάλει φόρους και στα πλαίσια της κοινωνίας, υπάρχουν κοινωνικοί άγραφοι νόμοι που όλοι μας πρέπει να ακολουθούμε, ώστε να ζούμε “αρμονικά” και “έλευθερα” (?). Αν κάποιος δεν υπακούσει στους νόμους, τότε αμέσως πρέπει να τιμωρηθεί, ώστε να συνετιστεί και να αποτραπεί αυτή η συμπεριφορά. Αν δεν πληρώσει φόρους, πρέπει και πάλι να τιμωρηθεί και αν δεν τηρήσει τους κοινωνικούς νόμους να τιμωρηθεί μέσω στιγματισμού και αποκλεισμού από την ίδια την κοινωνία. Σε καμία περίπτωση ο πολίτης δεν έχει το δικαίωμα να “ελέγξει” το κατά πόσο ο νόμος ή η φορολογία είναι σωστή και δίκαιη, ούτε να επιλέξει πως ο ίδιος θα συμπεριφερθεί, αφού έχουν επιλέξει κάποιοι άλλοι για αυτόν. Σας μοιάζει λίγο γνωστό το σκηνικό; Κοιτάξτε σήμερα ειδικά, που έχουμε καταλήξει. Όλοι τρέχουν να πληρώσουν φόρους που αδυνατούν να πληρώσουν, μόνο και μόνο για να μην “τιμωρηθούν”. Δεν ελέγχουν αν ο νόμος είναι σωστός, αλλά το πόσο και πως θα πληρώσουν. Κανείς δεν σκέφτεται μια εναλλακτική, ούτε θέλει να “ξεφύγει”, να αποκτήσει την “ελευθερία” του. Όχι! Δεν μπορεί! Δεν θέλει! Δεν γίνετε να αφήσει την “ασφάλεια” που του προσφέρει αυτή η κοινωνία και να τρέχει στα “δάση της ελευθερίας”, όπως ακριβώς ο σκύλος, το πρόβατο, η αγελάδα, η κότα.

Όπως ανέφερα παραπάνω, η δομεστικοποίηση έχει εμφανής σημάδια αλλαγών πάνω στο κάθε ζώο / ον. Έτσι λοιπόν και ο άνθρωπος δεν ξεφεύγει από τον κανόνα. Τα θεωρούμε “σημάδια της εποχής”, αλλά είναι απλά τα σημάδια της διαδικασίας της Δομεστικοποίησης. Με τίμημα την ελευθερία μας, την έκφραση πραγματικά ελεύθερου λόγου, ιδεών και σκέψεων, έχουμε, σαν είδος, ψηλώσει περισσότερο (λόγω της καλύτερης διατροφής), η ανάπτυξη μας, ιδιαίτερα στα θυληκά είναι πιο γρήγορη και εμφανής (λόγω των ορμονών που υπάρχουν στα τρόφιμα και στην ατμόσφαιρα), έχουμε παχύνει περισσότερο (αφού παρατήσαμε το περπάτημα και την φυσική ζωή και πιάσαμε τους καναπέδες), αρρωσταίνουμε όλο και περισσότερο, με ασθένειες που είναι εκφυλιστικές, ορμονικές, έχουν σχέση με το ανοσοποιητικό μας σύστημα και γίνονται όλο και πιο σοβαρές, με τα χρόνια. Όπως ακριβώς και όλα τα ζώα που έχουμε, εμείς οι ίδιοι, δομεστικοποιήσει! Δεν υπάρχει καμία απολύτως διαφορά!

Συνεπώς δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι σαν είδος έχουμε λοβοτομηθεί, έχουμε χάσει την “ελευθερία” μας, με αντάλλαγμα μια “καλύτερη” ζωή (ότι και αν σημαίνει αυτό). Το πρόβλημα / ερώτημα όμως που παραμένει, είναι το εξείς… αν έχουμε δομεστικοποιηθεί, όπως εμείς το κάναμε στα ζώα, ποιος, ποιοι, τι είναι αυτό / αυτοί που έχουν δομεστικοποιήσει εμάς;

 

* Ο όρος Domestication, μεταφράζεται στα Ελληνικά ως “εξημέρωση”. Δυστυχώς όμως σαν έννοια, είναι αρκετά διαφορετικός και συνεπώς η μετάφραση ως “εξημέρωση” αποτυχημένη. Μην γνωρίζοντας λοιπόν καταλληλότερο όρο/έννοια για την μετάφραση αυτής της λέξης, αυθαίρετα χρησιμοποιώ στο άρθρο, τον όρο “Δομεστικοποιήση”, εξελληνίζοντας έτσι κατά κάποιο τρόπο τον όρο. Αν γνωρίζει κάποιος, την σωστή μετάφραση, θα παρακαλούσα να με ενημερώσει.

Πηγή

http://en.wikipedia.org/wiki/Domestication

Advertisements