Η ασχολία με τα μαχαίρια επιβίωσης μας  κάνει να εντρυφήσουμε περισσότερο στην τέχνη της μεταλλουργίας και των κραμάτων που κατασκευάζονται. Κατά πρώτον εμπλουτίζονται οι γνώσεις μας, έτσι ξέροντας από τι ατσάλι είναι το μαχαίρι που αγοράζουμε γνωρίζουμε και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του. Κατά δεύτερον γνωρίζοντας τα κράματα νέοι δρόμοι ανοίγονται, από την τέχνη του ακονίσματος μέχρι τις κατασκευής. Στους συνδέσμους που θα σας παραθέσω καλύπτουμε  μεγάλο ποσοστό στο πεδίο της μάθησης για την μεταλλουργία και τα κράματα που κατασκευάζονται από τις μεγαλύτερες & σύγχρονες κατασκευαστικές εταιρείες.

To παρακάτω κείμενο είναι από εδώ http://www.alfa-omega.gr/article.asp?AID=3085

ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΤΣΑΛΙΟΥ

Η εξέλιξη της τεχνολογίας σε όλους τους τομείς δίνει εξελίξεις και στον τομέα της δημιουργίας και χρήσης όλο και καλύτερων κραμάτων ατσαλιού. Τα σημερινά ατσάλια έχουν προοδεύσει πολύ σε σχέση με τα παραδοσιακά κράματα, και αυτό το γεγονός φέρνει διαρκώς όλο και καλύτερα μαχαίρια στην αγορά.

του Κώστα Λακαφώση

Η αναφορά μας σε ατσάλια και κράματα γίνεται κατά καιρούς από αυτή τη στήλη, με την προσπάθειά μας να κρατάμε την επαφή με την εξέλιξη της μεταλλουργίας και την παρακολούθηση της προόδου. Βέβαια, πρέπει να επισημάνουμε πριν προχωρήσουμε, ότι η άποψή μας είναι ότι η αναζήτηση όλο και καλύτερων κραμάτων ατσαλιού δεν θα πρέπει να προχωρά σε σημείο υπερβολής, ούτε και θα πρέπει να καταργεί όλα τα υπόλοιπα κριτήρια. Αυτό σημαίνει με απλά λόγια, ότι ένα καλό μαχαίρι είναι μιά συνολική σύμπραξη διαφόρων χαρακτηριστικών, από το μέγεθος, το σχήμα, την εργονομία της λαβής, το προφίλ του ακονίσματος, και τόσα άλλα που χαρακτηρίζουν το σύνολο. Το κράμα ατσαλιού που χρησιμοποιείται, είναι απλώς το ένα από τα χαρακτηριστικά ενός μαχαιριού, και σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να ανάγεται σε μοναδικό κριτήριο, με την ίδια λογική που δεν επιλέγουμε αυτοκίνητο με μοναδικό μας κριτήριο τη μέγιστη ιπποδύναμη του κινητήρα. Γνωρίζοντας, όμως, τα διαφορετικά χαρακτηριστικά των κραμάτων, και συνεκτιμώντας την αύξηση του κόστους από τη χρήση ενός ακριβότερου κράματος, σε σχέση με την καλύτερη επίδοση που προσφέρει, μπορούμε με γνώση και υπευθυνότητα να κάνουμε την επιλογή μας, χωρίς να τυφλωθούμε από διαφημιστικές υπερβολές αλλά και χωρίς να επιλέξουμε κάτι που δεν καλύπτει τις συγκεκριμένες ανάγκες μας.

Πριν φθάσουμε στην σημερινή εικόνα της αγοράς του ατσαλιού, ας θυμηθούμε εν περιλήψει τα βασικά χαρακτηριστικά που περιμένουμε από ένα ατσάλι, όταν μιλάμε για τη συγκεκριμένη χρήση της κατασκευής μαχαιριών. Ξεκινώντας από τα μηχανικά χαρακτηριστικά, και για να κατανοήσουμε καλύτερα το πρόβλημα, ας παρατηρήσουμε ότι το ιδανικό ατσάλι, εάν υπήρχε, θα ήταν μαλακό κατά την κατεργασία αλλά σκληρό κατά τη χρήση, ενώ θα ήταν εύκολο στο ακόνισμα αλλά πολύ ανθεκτικό στη συνεχή χρήση. Όμως, όλα αυτά είναι εύκολο να καταλάβει κανείς ότι είναι αδύνατον να συμβαίνουν ταυτόχρονα, αφού τα ιδανικά χαρακτηριστικά είναι αλληλοσυγκρουόμενα. Ένα μαλακό ατσάλι είναι εύκολο στην κατεργασία, εύκολο στο ακόνισμα, αλλά δεν αντέχει στη συνεχή χρήση και απαιτεί συνεχώς ακόνισμα. Ένα σκληρό ατσάλι είναι δύσκολο στο ακόνισμα, αλλά αντέχει πολύ περισσότερο ανάμεσα σε ακονίσματα. Για να μπερδέψουμε τα πράγματα ακόμα περισσότερο, ένα πολύ σκληρό ατσάλι που είναι ταυτόχρονα και ψαθυρό, μπορεί να είναι εξαιρετικά κοφτερό όταν χρησιμοποιείται σε μαλακά υλικά και με προσοχή, όμως σε σκληρή χρήση (π.χ. κόψιμο ξύλων για φωτιά ή τεμαχισμός μεγάλων θηραμάτων με σκληρά κόκκαλα) κινδυνεύει από τοπικά μικρά σπασίματα στην κόψη μέχρι (σε ακραίες περιπτώσεις) και σε καταστροφή της λάμας από θραύση. Εκτός από τα ίδια τα χαρακτηριστικά ενός κράματος, στα τελικά μηχανικά χαρακτηριστικά, σημαντικό ρόλο παίζει και η θερμική κατεργασία (βαφή και ανόπτηση, κρυογενική επαναφορά, κλπ) που επιλέγει ο κάθε κατασκευαστής, οπότε και οι παράμετροι πληθαίνουν ακόμα περισσότερο. Από όλα τα παραπάνω, προκύπτει ότι δεν υπάρχει ένα απλό και μονοσήμαντο κριτήριο βάσει του οποίου μπορούμε να κατατάξουμε τα διαφορετικά κράματα και να βρούμε το «καλύτερο» ατσάλι για κάθε χρήση. Έτσι, τα διαφορετικά χαρακτηριστικά θα πρέπει να συνυπολογίζονται, και να συγκρίνονται σε κάθε περίπτωση και με την αύξηση του κόστους που προκύπτει από τη χρήση πιό εξελιγμένων κραμάτων. Ας επισημάνουμε εδώ ότι το μεγαλύτερο κόστος σε ένα μαχαίρι που χρησιμοποιεί κάποιο από τα πολύ καινούρια και εξειδικευμένα κράματα ατσαλιού, δεν είναι πλασματική υπεραξία του μάρκετινγκ, αλλά αντικατοπτρίζει την πραγματική αύξηση του κόστους κατασκευής, όπως προκύπτει τόσο από το κόστος της πρώτης ύλης, όσο και από τη σημαντική αύξηση στον χρόνο κατασκευής που προκύπτει αναγκαστικά από τη χρήση ενός πιό σκληρού και ανθεκτικού ατσαλιού. Εάν, για παράδειγμα, το τελικό ακόνισμα μιάς λάμας από εξελιγμένο κράμα απαιτεί τον διπλάσιο χρόνο από ότι μιά λάμα από απλό ατσάλι, αυτό σημαίνει ότι κατά τη διάρκεια μιάς ημέρας εργασίας θα περάσουν από τον σταθμό ακονίσματος τα μισά μαχαίρια, και άρα θα διπλασιαστεί το κόστος παραγωγής που αντιστοιχεί στη συγκεκριμένη κατεργασία. Κάπως έτσι προκύπτει το συνολικό κόστος κατασκευής ενός μαχαιριού, και αυτός είναι ο βασικότερος λόγος για τον οποίο τόσα πολλά μαχαίρια εξακολουθούν να κατασκευάζονται από το θεωρητικά παλαιότερης τεχνολογίας ατσάλι 440C, ή ακόμα και από τις ακόμα φθηνότερες εκδοχές της σειράς 420 και AUS6. Αυτά τα κράματα αποτελούν τη μεγάλη βάση των κραμάτων μαχαιροποιίας, και δεν είναι λίγες οι φορές που έχουμε γράψει θετικά σχόλια για μαχαίρια που χρησιμοποιούν αυτό το είδος του ατσαλιού. Η επιλογή ενός χαμηλότερου κόστους καστασκευής, καθώς και του εύκολου και γρήγορου ακονίσματος, ταιριάζει πάρα πολύ σε κλασικά μαχαίρια εργασίας τα οποία προορίζονται για πραγματική, καθημερινή χρήση, σε χρήσεις και αγορές όπου ένα ακριβό και ειδικό ατσάλι θα ήταν αντιεμπορικό αλλά και δύσχρηστο. Έτσι, λοιπόν, όσο κι αν προχωρά η τεχνολογία και όσο κι αν παρουσιάζονται διαρκώς όλο και νέα και καλύτερα κράματα, οι βασικές επιλογές του 440C και των αντιστοίχων του, παραμένουν στη λίστα μας με τα πιό σημαντικά κράματα μαχαιροποιίας, αφού προσφέρουν έναν πολύ καλό συνδυασμό επιδόσεωναλλά και κόστους.
Προχωρώντας προς τα πιό καινούρια κράματα, υπενθυμίζουμε τα γνωστά μας ATS-34 και 154CM (πρακτικά ισοδύναμα κράματα από διαφορετικούς κατασκευαστές), τα οποία αποτελούν το επόμενο σκαλοπάτι σε επίπεδο επιδόσεων αλλά και κόστους, προσφέροντας αυξημένη σκληρότητα και αντοχή στην ταλαιπωρία, σε συνδυασμό με αρκετά καλή προστασία από διάβρωση και όχι ιδιαίτερα δύσκολο ακόνισμα. Βελτίωση των κραμάτων αυτών (που υπάρχουν εδώ και αρκετά χρόνια) είναι οι εκδοχές που προσθέτουν βανάδιο ή μολυβδένιο στο κράμα, με κύριους εκπροσώπους το VG-10 και το CPM 440V αντίστοιχα (προσέξτε, το 440V είναι άλλο και σαφώς πιό εξελιγμένο από το 440C). Οι προσμίξεις αυτές βελτιώνουν την αντοχή στη διάβρωση, αλλά κυρίως βελτιώνουν την αντοχή στα μεγάλα μηχανικά φορτία από κρούσεις ή κάμψη, αλλά και τη μηχανική φθορά της κόψης από τη συνεχή χρήση. Μειονέκτημα, το αυξημένο κόστος κατασκευής λόγω της δύσκολης κατεργασίας, ενώ το ακόνισμα είναι λίγο δυσκολότερο από τα πιό μαλακά κράματα αλλά όχι τόσο που να προκαλεί πρόβλημα. Προχωρώντας προς το επόμενο σκαλοπάτι, έχουμε ένα ήδη γνωστό κράμα, το BG-42, αλλά και ένα σχετικά καινούριο κράμα που τα τελευταία δύο-τρία χρόνια φαίνεται ότι έχει κατακτήσει ολόκληρη την παγκόσμια αγορά μαχαιριών υψηλής ποιότητας ως το καλύτερο ανοξείδωτο ατσάλι που μπορεί κανείς να βρει σε ένα μαχαίρι παραγωγής. Μιλάμε για το CPM S30V, ένα ατσάλι που προέρχεται από την ίδια οικογένεια του γνωσού μας 440V, με ακόμα καλύτερα χαρακτηριστικά όμως, που του δίνουν εξαιρετική αντοχή στη χρήση με αντίστοιχα καλή αντοχή στην ταλαιπωρία, και όλα αυτά με κόστος μεγάλο μεν αλλά όχι μεγαλύτερο από τα προηγούμενα «ειδικά» ατσάλια της αγοράς. Άλλωστε, η απόδειξη είναι και η σχεδόν καθολική αποδοχή του κράματος αυτού από όλους τους κατασκευαστές ακριβών και ιδιαίτερων προδιαγραφών μαχαιριών, τόσο σε επίπεδο μαχαιριών παραγωγής όσο και ανάμεσα στους μικρούς και εξειδικευμένους κατασκευαστές χειροποίητων μαχαιριών κατά παραγγελία. Η μεθοδολογία κατασκευής του κράματος της σειράς CPM έχει ιδιαίτερο τεχνικό ενδιαφέρον, αφού χρησιμοποιεί μια εξαιρετικά προηγμένη τεχνολογία κατά την οποία το λυωμένο κράμα με όλα τα συστατικά συμπιέζεται κάτω από πολύ υψηλή πίεση έτσι ώστε να περάσει μέσα από ένα στενό ακροφύσιο και να μετατραπεί στα όρια της εξάχνωσης, σε πολύ μικρά σταγονίδια λυωμένου μετάλλου, τα οποία ψεκάζονται και συλλέγονται μέσα σε μεταλλικά δοχεία, όπου και στερεοποιούνται κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης δημιουργώντας ένα εξαιρετικά ομοιογενές υλικό με πολύ ομαλό και προβλέψιμο καταμερισμό των καρβιδίων του βαναδίου και του χρωμίου, με έναν τρόπο που είναι αδύνατον να συμβεί στα κλασικά κράματα που παράγονται ανακατεύοντας απλώς το λυωμένο μέταλλο.
Με το S30V να κυριαρχεί στην αγορά των ειδικών μαχαιριών υψηλού κόστους, αρκετά ακριβά κράματα σιγά σιγά εξαφανίζονται, με την εικόνα της αγοράς να ξεκαθαρίζει σιγά σιγά, αφαιρώντας παράλληλα και τη δυνατότητα σε μικρούς κατασκευαστές να πλασάρουν σπάνια και ιδιαίτερα κράματα ως στοιχεία διαφοροποίησης. Η εξέλιξη θα συνεχιστεί, βέβαια, όμως από το εξαιρετικό επίπεδο του σημερινού S30V δεν περιμένουμε να δούμε πλέον θεαματικές βελτιώσεις. Ίσως να έχει πλέον περισσότερο ενδιαφέρον να παρακολουθήσει κανείς το φθηνό κομμάτι της αγοράς, όπου οι εξελίξεις ενδεχομένως να είναι πιό ενδιαφέρουσες. Για παράδειγμα, μιά από τις πιό σημαντικές εξελίξεις των τελευταίων ετών είναι η παρουσίαση του Η1, ενός ατσαλιού που έχει παραπλήσια μηχανικά χαρακτηριστικά με αυτά του 440C, όμως έχει το σημαντικότατο προσόν να είναι εντελώς ανοξείδωτο. Σκληραίνοντας το μέταλλο με άζωτο 1% αντί για άνθρακα, το Η1 καταφέρνει να είναι απολύτως ανοξείδωτο χωρίς να χρησιμοποιεί μεγάλες ποσότητες χρωμίου (όπως π.χ. τα κλασικά καταδυτικά μαχαίρια), και άρα διατηρώντας αξιοσημείωτη σκληρότητα στην κόψη έτσι ώστε να μπορεί να ακονιστεί και να λειτουργήσει πολύ καλά. Ήδη, τα πρώτα μαχαίρια που χρησιμοποιούν Η1 έχουν γνωρίσει μεγάλη επιτυχία στην αγορά, και είναι ενδιαφέρον να δούμε εάν σιγά σιγά το νέο αυτό ατσάλι με το σχετικά χαμηλό κόστος θα καταφέρει να μπει στην αγορά των φθηνότερων μαχαιριών καθημερινής χρήσης και να εκτοπίσει τα κλασικά κράματα. Θα το πετύχει; Δεν το γνωρίζουμε, ας αφήσουμε ένα-δυό χρόνια και τα ξαναλέμε, στην επόμενη αναφορά μας στο πάντοτε ρευστό και άρα ενδιαφέρον θέμα της εξέλιξης των κραμάτων του ατσαλιού.

Επίσης διαβάστε και το παρακάτω http://www.alfa-omega.gr/article.asp?AID=1021 το οποίο περιέχει πληροφορίες για μερικά από τα βασικότερα ατσάλια στην κατασκευή μαχαιριών.

Advertisements