Υποθερμία είναι η κατάσταση κατά την οποία η θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος πέφτει σε επίπεδα  στα οποία επηρεάζεται η φυσιολογική μυϊκή και εγκεφαλική λειτουργία. Η φυσιολογική θερμοκρασία του σώματος είναι  από 36,5-37,5 βαθμοί  Κελσίου. Η υποθερμία προκαλέιται από έκθεση σε πολικές θερμοκρασίες, αλλά και από παρατεταμένη έκθεση σε ψυχρό άνεμο ή βροχή. Μια σειρά άλλων παραμέτρων μπορούν να προκαλέσουν επίσης υποθερμία, σε κάποιον που πραγματοποιεί δραστηριότητες στη φύση, όπως:

  • Μεγάλη κούραση, από επίπονη και έντονη προσπάθεια
  • Ανεπαρκής ρουχισμός, που αφήνει το κρύο να φτάνει στο σώμα
  • Κακή διατροφή, χαμηλή σε ουσίες που παράγουν θερμίδες
  • Έλλειψη γνώσεων και κακή προετοιμασία

Η Υποθερμία είναι ύπουλος εχθρός, γιατί τα πρώτα της συμπτώματα δεν μπορεί κάποιος να τα αναγνωρίσει αν δεν ξέρει. Μπορεί να αποβεί μοιραία για τον άνθρωπο, γι αυτό και θα πρέπει να αντιμετωπισθεί αμέσως μόλις διαγνωσθεί.

Προσοχή! Δεν είναι απαραίτητες οι πολύ χαμηλές θερμοκρασίες για την εμφάνιση υποθερμίας, καθότι  συμβαίνει  σε περιπτώσεις που απομακρύνεται η θερμότητα του πυρήνα του σώματος μας με ταχύτητα, λόγω  έντονης εξάτμισης του ιδρώτα ή των βρεγμένων ρούχων.  Αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και στους καλοκαιρινούς μήνες,  όπως μετά από μια πορεία σε καταιγίδα.

Να μη ξεχνάμε επίσης ότι η υγρασία του ρουχισμού μπορεί να προκύψει εκτός από τους φυσικούς παράγοντες του περιβάλλοντος (βροχή, χιονόπτωση) και από την εφίδρωση,  με το ίδιο τελικό αποτέλεσμα την εμφάνιση της υποθερμίας!  Δεν έχει καμιά σημασία λοιπόν η προστασία  από την εξωτερική υγρασία, αν τα ρούχα μας είναι υγρά  από τον ιδρώτα.

Πρόληψη

Η καλύτερη πρόληψη λοιπόν για την εμφάνιση υποθερμίας είναι η διατήρηση του ρουχισμού μας στεγνού φορώντας αντιανεμικό και αδιάβροχο εξωτερικό ρουχισμό  όπως ένα πόντσο,  μπουφάνgore-tex ή άλλο  αδιάβροχο ρουχισμό. Επίσης  η χρήση ρουχισμού κατά στρώματα βοηθάει:

Ένα πρώτο στρώμα σε επαφή με το δέρμα όπως ένα θερμοεσώρουχο από απορροφητικό υδρόφιλο polyester  ή πολυπροπυλένιο, ένα δεύτερο στρώμα από fleece (φλίς) για μόνωση από  το κρύο και ένα τρίτο εξωτερικό ρούχο αδιαπέραστο στο νερό και με δυνατότητες διαπνοής προς τα έξω της υγρασίας (Gore-tex μπουφάν).  Αυτός είναι ο ιδανικός συνδυασμός , αλλά μπορούμε να προσθέτουμε ή να αφαιρούμε κάποια από τα στρώματα, ανάλογα με τις συνθήκες.  Πχ  αν δεν υπάρχει εξωτερική υγρασία δεν χρειάζεται το εξωτερικό αδιάβροχο ρούχο ή αν οι θερμοκρασίες δεν είναι χαμηλές  δεν χρειάζεται το φλίς.

Τέλος η επαρκής θερμιδική διατροφή  και η καλή ενυδάτωση για αποφυγή της αφυδάτωσης συντελούν επίσης στην διατήρηση της φυσιολογικής θερμοκρασίας του σώματος.  Είναι αυτονόητο ότι αν δεν υπάρχουν θερμίδες να καούν για να παράγουν θερμότητα σε αναπλήρωση αυτής που χάνεται, η υποθερμία θα εμφανισθεί νωρίτερα.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα εμφάνισης της υποθερμίας –από τα προειδοποιητικά έως τα σοβαρά με αυξανόμενη  σειρά εμφάνισης και βαρύτητας είναι:

  • Ρίγος*   ιδίως αν είναι  μη ελεγχόμενο και συνεχές
  • Πτώση της φυσικής κατάστασης,  μυϊκός αποσυντονισμός με συχνά παραπατήματα
  • Βραδύτητα στις αντιδράσεις , αργή  σκέψη και ομιλία
  • Διανοητική σύγχυση  , παραισθήσεις
  • Κώμα  και ανακοπή

*Το ρίγος δεν είναι τίποτε άλλο παρά η γρήγορη σύσπαση των μυϊκών μονάδων σαν μια προσπάθεια παραγωγής θερμότητας για αντικατάσταση αυτής που χάνεται.

Εδώ θα πρέπει να τονισθεί ότι ένας ορειβάτης που ανεβαίνει μόνος του χωρίς συντροφιά κινδυνεύει περισσότερο από την εμφάνιση υποθερμίας επειδή  δεν μπορεί να αντιληφθεί την βαρύτητα της.  Αυτό συμβαίνει γιατί όταν εμφανισθεί η μείωση της ικανότητας γρήγορης και λογικής σκέψης, δεν θα μπορεί να πάρει τις σωστές αποφάσεις για ξεκούραση, αλλαγή ρούχων κλπ. Ένας σύντροφος όμως  θα μπορέσει να αναγνωρίσει στον άλλο τα συμπτώματα της υποθερμίας και με σωστή λογική  θα πάρει τα κατάλληλα μέτρα για να βοηθήσει το φίλο του.

Αντιμετώπιση

  • Προστασία από τις συνθήκες  που  προκαλούν την υποθερμία, όπως το κρύο, η υγρασία και ο άνεμος. Το ιδανικό είναι να καταφύγει σ ένα κατάλυμα όπως καταφύγιο ή σκηνή.
  • Αντικατάσταση των υγρών ρούχων με στεγνά. Είναι λοιπόν πολύ σημαντικό να  υπάρχουν διαθέσιμα ρούχα αλλαγής προστατευμένα από την υγρασία μέσα σε νάυλον  σακούλες στο σακίδιο.
  • Αναθέρμανση του σώματος. Αυτό επιτυγχάνεται με κλείσιμο σ ένα σλίπιγκ μπάγκ ή τύλιγμα με κουβέρτα διάσωσης και  χορήγηση πόσιμων ζεστών υγρών, όπως χυμούς ή ισοτονικά υγρά.

Προσοχή!  Όχι ποτά με καφέ γιατί προκαλούν διούρηση και απώλεια θερμοκρασίας μέσω των ούρων.  Όχι αλκοολούχα ποτά, γιατί προκαλούν αγγειοδιαστολή στα αγγεία του δέρματος και  επιτείνουν την απώλεια θερμότητας, ακόμη κι αν πρόσκαιρα  φέρνουν αίσθημα  θερμότητας.

Επίσης,  η αναθέρμανση με απευθείας  επαφή ζεστών υλικών (θερμοφόρες κλπ) πρέπει να αποφεύγεται γιατί περιορίζει το ρίγος, το οποίο πιστεύεται ότι βοηθάει στην παραγωγή θερμότητας από τους μυς και είναι η ασφαλέστερη μέθοδος αναθέρμανσης του πυρήνα του σώματος και το χρειαζόμαστε.  Ακόμη και η επαφή σώμα με σώμα δύο ατόμων μέσα σ ένα sleeping bag  πιστεύεται  πλέον ότι συντελεί στην εξάλειψη του ρίγους και δεν είναι ενδεδειγμένη διαδικασία αναθέρμανσης. Η περιτύλιξη του σώματος με ένα μονωτικό φύλλο, βοηθάει επίσης στην διαδικασία αναθέρμανσης, περιορίζοντας την απώλεια θερμότητας προς το περιβάλλον.

Είναι αυτονόητο από τα παραπάνω ότι  έχει σημασία και ο προγραμματισμός της πορείας που θα ακολουθηθεί και ο οποίος θα πρέπει  να περιλαμβάνει ως βασικά στοιχεία:

  1. την  πρόβλεψη των καιρικών συνθηκών  καθώς και τις τοπικές συνθήκες που επικρατούν (π.χ.  έκθεση σε ανέμους κατά την πορεία σε ανηφορικούς αυχένες)
  2. την πρόσβαση σε προστατευμένα σημεία ή  καταφύγια
  3. την  πρόβλεψη για  μία σκηνή σε μεγάλης διάρκειας πορείες  έστω και μίας ημέρας
  4. ένα σχέδιο διάσωσης  σε σοβαρές περιπτώσεις

Τέλος  η προεκτίμηση της εμπειρίας , των δυνατοτήτων και των αδυναμιών των ατόμων της ομάδας, είναι χρήσιμη για την αναγνώριση ατόμων με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης υποθερμίας (διαβητικοί, γυναίκες, παιδιά, υπερήλικες)  και την επικέντρωση της προσοχής του αρχηγού ή του γιατρού της ομάδας σ αυτά ειδικά τα άτομα, ώστε να αναγνωρισθούν τα πρώιμα σημάδια της υποθερμίας κατά την πορεία ή την ανάβαση.

 Πηγή: www.seof.gr
Advertisements