Από την wikipedia:

Απόσταξη ονομάζεται η μέθοδος με την οποία απομονώνεται ένα υγρό συγκεκριμένου σημείου βρασμού από ένα μίγμα.

Με τη μέθοδο αυτή θερμαίνεται ένα μίγμα που περιέχει υγρό μέχρι το υγρό να βράσει, οπότε σχηματίζει ατμούς. Οι ατμοί αυτοί οδηγούνται σε σχετική διάταξη ενός μέσου που λέγεται συμπυκνωτής όπου εκείψύχονται και μετατρέπονται σε «καθαρότερη μορφή υγρού«.

Κλασματική απόσταξη ονομάζεται η ίδια μέθοδος με τη διαφορά ότι σ΄ αυτή επιχειρείται απόσταξη υγρών (με διαφορετικά σημεία βρασμού), που βρίσκονται στο ίδιο μίγμα. Έτσι στην κλασματική απόσταξη κάθε υγρό βράζει σε διαφορετική θερμοκρασία, γεγονός που επιτρέπει τη συγκέντρωση – και αντίστοιχα συμπύκνωση – των ατμών τους ξεχωριστά. Είναι ευνόητο ότι η απομόνωση υγρών με κλασματική απόσταξη ξεκινά από το υγρό που έχει το χαμηλότερο σημείο βρασμού. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο στη βιομηχανία του πετρελαίου, για το διαχωρισμό του αργού πετρελαίου στα συστατικά του.

Σημειώνεται ότι ορισμένα μίγματα υγρών είναι αδύνατο να διαχωριστούν με αυτή τη μέθοδο, καθώς και τα δύο συστατικά ζέουν στην ίδια θερμοκρασία. Ένα τέτοιο μίγμα ονομάζεται αζεοτροπικό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αζεοτροπικού μίγματος αποτελεί το μίγμα 95% αιθυλικής αλκοόλης και 5% νερού.

Γιατί μας ενδιαφέρει η απόσταξη; Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την μέθοδο της απόσταξης για τρεις βασικούς λόγους:

  • Να κάνουμε μια ποσότητα νερού, πόσιμη
  • Να εξάγουμε οινόπνευμα
  • Να εξάγουμε αιθέρια έλαια από βότανα
Καθαρισμός νερού
Πέρνουμε μια ποσότητα βρώμικου νερού, εφαρμόζουμε την μέθοδο της απόσταξης και το προϊόν που λαμβάνουμε είναι καθαρό πόσιμο νερό. Αυτή η μέθοδος μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο αν είμαστε σίγουροι ότι το υγρό που του κάνουμε την απόσταξη, δεν περιέχει ουσίες με μικρότερο σημείο βρασμού. Αν πχ κάνατε απόσταξη σε ένα υγρό που περιέχει οινόπνευμα, στο τέλος της απόσταξης, δεν θα πάρουμε μόνο το νερό, αλλά και το οινόπνευμα.
Εξαγωγή Οινοπνέυματος
Αν έχουμε ένα μείγμα που περιέχει οινόπνευμα (αιθυλική αλκοόλη), εφαρμόζοντας, την απόσταξη, μπορούμε να διαχωρίσουμε το οινόπνευμα. Θα χρειαστεί να έχουμε ένα θερμόμετρο. Το οινόπνευμα έχει σημείο βρασμού 78 βαθμούς Κελσίου. Όταν ζεσταθεί το μείγμα μας και φτάσει η θερμοκρασία του στους 78 βαθμούς, οι ατμοί που θα βγαίνουν, είναι αιθυλικοί αλκοόλη, δηλαδή οινόπνευμα. Αν παρατηρήσετε ότι η θερμοκρασία του μίγματος αρχίζει να ανεβαίνει ,σημαίνει ότι εξάγαμε όλο το οινόπνευμα από το μείγμα. Μεγάλη προσοχή πρέπει να δωθεί στο εξείς. Υπάρχει μια ουσία, η Μεθυλική αλκοόλη, η οποία έχει μικρότερο σημείο βρασμού από την αιθυλική αλκοόλη. Συνεπώς αν το μείγμα μας, περιέχει και μεθυλική αλκοόλη, κατά την απόσταξη θα λάβουμε και αυτή. Η μεθυλική αλκοόλη όμως είναι πολύ επικίνδυνη για τον οργανισμό μας. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στην ποτοποιία, όπως στην παρασκευή ρακής και τσίπουρου. Για το λόγο αυτό οι παραγωγοί τσίπουρου/ούζου κτλ. κατά την απόσταξη πετάνε το πρώτο υγρό που μαζεύουν, ώστε να είναι σίγουροι ότι το τελικό προϊόν δεν περιέχει την επικίνδυνη, μεθυλική αλκοόλη.
Εξαγωγή αιθέριων ελαίων, με ατμούς

Τα αιθέρια έλαια χρησιμοποιούνται στα αρώματα, τα χειροποίητα σαπούνια, τα άλατα λουτρών, τις λοσιόν και προϊόντα φροντίδας του σώματος. Τα πτητικά συστατικά τους χρησιμοποιούνται χωριστά ή συνδυάζονται για να δημιουργήσουν ένα καινούριο αρωματικό μπουκέτο. Τα αιθέρια έλαια εξάγονται από το φυτικό ιστό μέσω της απόσταξης ατμού.

Η απόσταξη ατμού είναι μια μέθοδος απόσταξης για τις ενώσεις που είναι ευαίσθητες στην υψηλή θερμοκρασία. Αυτή η διαδικασία περιλαμβάνει τη χρησιμοποίηση του εξαγόμενου ατμού μέσω ενός θερμαινόμενου μίγματος της πρώτης ύλης. Σύμφωνα με το νόμο του Raoult, μερικές από τις ένώσεις θα ατμοποιηθούν (σύμφωνα με τη μερική πίεσή τους). Το μίγμα ατμού δροσίζεται και συμπυκνώνεται, παράγοντας συνήθως ένα στρώμα αιθερίου ελαίου και ένα στρώμα νερού . Η απόσταξη ατμού των διάφορων αρωματικών φυτών και των λουλουδιών μπορεί να οδηγήσει σε δύο προϊόντα ένα αιθέριο έλαιο καθώς επίσης και ένα υδατώδες βοτανικό απόσταγμα (ανθόνερο). Τα αιθέρια έλαια χρησιμοποιούνται συχνά στην αρωματοποιία και αρωματοθεραπεία ενώ τα υδατώδη αποστάγματα έχουν πολλές εφαρμογές στη αρωματοθεραπεία , επεξεργασία τροφίμων και τη φροντίδα δέρματος.

  1. Τα φρέσκα ή ξηρά βότανα τοποθετούνται στον ατσαλένιο αποστακτήρα
  2. Ο πεπιεσμένος ατμός εισάγεται στο χαμηλότερο τμήμα του αποστακτήρα με σκοπό να θερμάνει την φυτική ύλη και να παραχθεί το αιθέριο έλαιο.
  3. Το μίγμα ατμού και ελαίου περνά έπειτα μέσω ενός συμπυκνωτή(κρύο νερό)
  4. . 4. Το αιθέριο έλαιο εξάγεται έπειτα από το ανθόνερο (Hydrosol) στο διαχωριστή.

Ο μηχανισμός για την απλή απόσταξη αποτελείται από μια κυκλική στη βάση φιάλη απόσταξης όπου το υγρό τοποθετείται, ένα καπάκι απόσταξης που συνδέει τη φιάλη απόσταξης με το συμπυκνωτή και ένας προσαρμοστής απόσταξης που συνδέει το συμπυκνωτή με τη λαμβάνουσα φιάλη.

Ο συμπυκνωτής είναι ένας σωλήνας που περιβάλλεται από έναν υδροθάλαμο για να δροσίσει και να συμπυκνώσει τους ατμούς. Στο καπάκι απόσταξης υπάρχει ένα θερμόμετρο για να ελέγχει τη θερμοκρασία των ατμώνκατά τη διάρκεια της απόσταξης.

Η απόσταξη είναι μια από τις παλαιότερες και ακόμα περισσότερο κοινές μεθόδους για τον καθαρισμό των υγρών. Έχει χρησιμοποιηθεί για αιώνες για να συγκεντρώσει τα αραιά οινοπνευματώδη ποτά και για να λάβει τα αρώματα από τα φρούτα και τα λουλούδια. Εν ολίγοις, η απόσταξη αποτελείται από τη θέρμανση ενός υγρού και το διαχωρισμό των ατμών για να παραχθεί ένα νέο υγρό που συγκεντρώνεται από τα πιό πτητικά συστατικά.

Πως όμως θα κάνουμε απόσταξη στο σπίτι μας. Όλοι θα έχετε δει σε ταινίες ή σε βιβλία και ντοκιμαντέρ, πως γίνεται η απόσταξη σε χημικά εργαστήρια. Η μέθοδος είναι η ίδια. Το μόνο που θα αλλάξουμε είναι, ότι εμείς θα χρησιμοποιήσουμε υλικά που έχουμε στο σπίτι μας ή μπορούμε να βρούμε εύκολα. Δείτε παρακάτω μερικές συσκευές/κατασκευές. Στο Διαδίκτυο θα βρείτε πολλές κατασκευές. Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην κατασκευή τους και κατά την διάρκεια της απόσταξης, καθώς υπάρχουν κύνδινοι, όπως να προκληθεί φωτιά ή αν αυξηθεί η πίεση στο δοχείο που είναι υπό βρασμό, να γίνει έκρηξη. Οπότε με προσοχή!
Απόσταξη μπορούμε να κάνουμε ακόμα και με την χρήση του Ήλιου, είτε με απλές μεθόδους…
…είτε με πιο πολύπλοκες όπως εδώ.
Advertisements